بنیاد آموزش، ایمنی و پیش گیری از اثرات سوانح ( آپ )

منابع اصلی مدیریت امداد و نجات: 1- سوانح و رابطه آن باتوسعه و برنامه ریزی 2- برنامه ریزی و نقش آن در پیشگیری از سوانح

ضرورت تقویت زیرساخت های فنی و فرهنگی برای رانندگی منضبط
نویسنده : حمید رضا موحدی زاده - ساعت ٢:۳٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۸/٢٠
 

کارشناسان بر این باورند که نهادینه کردن روحیه انضباط و نظم پذیری در فرهنگ رانندگی نیاز به آموزش همگانی، ارتقای فناوری ساخت خودرو، تدوین مقررات و قوانین متناسب با پیشرفت فناوری حمل ونقل، تربیت مربیان فنی و ارتقای فرهنگ رانندگی منضبط از طریق رسانه های گروهی دارد.

یکی از دغدغه های اجتماعی، رعایت نکردن قوانین حکومتی و رعایت نشدن انضباط در سطح جامعه است، قوانین راهنمایی ورانندگی به عنوان ضامن امنیت آمد و شددر کشور از انضباط خاصی پیروی می کند که متاسفانه رعایت نکردن این قوانین موجب شده که تردد در جاده های برون شهری و معابر عمومی شهری به شدت آسیب پذیر شود و آمار فزاینده تخلفات حاکی از رعایت نشدن انضباط در رانندگی است.


قاعده این است که رانندگی باید بر اساس اصول شناخته شده علمی و روانی انجام شود اما گاهی به نوعی ناهنجاری در کشور تبدیل می شود و موجبات دغدغه برای جامعه را فراهم می آورد. در شیوه رانندگی بسیاری از رانندگان تنها چیزی که دیده نمی شود نظم و انضباط است و این موضوع تا جایی پیش رفته که به دغدغه رهبر انقلاب اسلامی تبدیل شده و ایشان با مطرح کردن آسیب شناسی سبک زندگی سوال مهم«چرا در فرهنگ رانندگی انضباط لازم رعایت نمی شود» را مطرح کرده اند.

 

آمار بی انضباطی!

آمار بالای تخلفات و بی انضباطی در رانندگی و در پی آن افزایش فزاینده اعمال قانون (صدور برگه جریمه) در چند سال گذشته منتهی به سال ۱۳۹۱ حاکی از تخلف وسیع و همگانی در کشور است.

در سال ۱۳۸۷ فرمانده و رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی وقت کشور از صدور ۱۹ میلیون برگ جریمه در کشور خبر داد. در سال ۱۳۸۸ رقم تعداد برگه های جریمه ۵۰ میلیون فقره اعلام شد. در سال ۱۳۸۹ نیز فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی تعداد تخلفات صورت گرفته در رانندگی را ۱۷۶ عنوان اعلام کرد و ضمن اعلام رشد 15.6 درصدی نسبت به سال گذشته از صدور ۳۹ میلیون برگ جریمه به ارزش ریالی ۳۴۹۰ میلیارد ریال خبر داد. در سال ۱۳۹۰ مبلغ جریمه برگ های صادر شده ۲۳۴۰ میلیارد ریال اعلام شد و تاسف بارترین آمار صدور برگه جریمه در سال ۱۳۹۱ نیز سه روز تعطیلی منجر به ۱۴ آبان(تعطیلی به مناسبت عید غدیر) اعلام شد. پلیس راهنمایی و رانندگی اعلام کرد فقط در ۳ روز تعطیلی آبان ماه تعداد ۱۱۸ هزار برگ جریمه  صادر شد و در این ۳ روز در تصادفات جاده ای، ۵۴ مورد فوتی، ۳۲۳ مورد تصادف جرحی، ۳۲ هزار سرعت غیرمجاز، ۲۵ هزار مورد استفاده نکردن از کمربند، ۷ هزار فقره سبقت غیرمجاز، ۵ هزار فقره انحراف به چپ و ۳ هزار مورد صحبت با تلفن همراه قابل ذکر است.

 

ضعف مدیریت ترافیک

البته نمی توان ضعف در فرهنگ رانندگی را تنها عامل بی انضباطی در رانندگی دانست بلکه بخشی از این معضل را می توان ناشی از ضعف قوانین نیز دانست و این نکته ای است که چندی پیش فرمانده اسبق نیروی انتظامی جمهوری اسلامی در مشهد به آن اشاره کرده بود.

وی آشکارا ضعف مدیریتی را مهم ترین عامل افزایش تصادفات در سطح جاده های کشور معرفی کرده و اظهار داشته بود: امروزه مدیریت واحدی برای بحث ترافیکی کشور نداریم و ۱۳ تا ۱۴ دستگاه در این امر دخیل هستند ولی هیچ مسئولیتی نمی پذیرند.

این مقام مسئول در بخش دیگری از اظهارات خود ناکارآمدی قوانین راهنمایی و رانندگی را از دیگر معضلات در وقوع سوانح رانندگی مطرح کرد و گفت: قوانین موجود راهنمایی و رانندگی در سال ۴۷ تدوین شده است که با پیشرفت جمعیت وبرخی شاخص ها این قانون نیاز به بازنگری دارد و تا زمانی که بحث مدیریت ترافیک در کشور حل نشود از میزان تصادفات در جاده ها کاسته نخواهد شد و روال فعلی ادامه خواهد یافت.

 

مولفه های انضباط

حال این سوال مطرح است که چگونه می توان در جامعه نظم را حاکم کرد.

دکتر سمیرا معتضدی استاد روان شناسی بالینی دانشگاه آزاد در این باره می گوید: اصولاً انسان نظم گریز است و البته در عین حال انسان موجودی است که به سرعت نظم آموز یعنی آموخته های اجتماعی را فرا می گیرد و به اصطلاح جای خود را در جامعه پیدا می کند و دقیقاً از این نظر است که قوانین اجتماعی مدنی بسیار سریع تر از سایر قوانین در جامعه اجرا می شود.

وی ادامه می دهد: به طور خاص، رفتارهای رانندگی ریشه در آموزه های افراد دارد و به دلیل این که فرهنگ رانندگی از ۲ مولفه شخصیتی افراد تشکیل شده، فراگیری آن و اجرای رانندگی صحیح مشکل به نظر می رسد. معتضدی توضیح می دهد: برخی افراد صرفاً بر اساس آموخته های فنی خود رانندگی می کنند و بر این باورند که تجربه بالاتر از علم است و در مقابل گروهی بر این باورند که دقیقاً باید بر اساس ضوابط و مقررات وضع شده رانندگی کرد و تجربه تاثیری در رانندگی صحیح ندارد، استدلال این گروه نیز این است که چه بسا یک راننده پس از ۳۰ سال رانندگی دچار سانحه و تصادف شود بنابراین تجربه تاثیری در رانندگی صحیح و ایمن ندارد و فقط رعایت قوانین می تواند ملاک درست رانندگی کردن باشد.

اما واقعیت این است که رانندگی خوب یک هنر است و باید تلفیقی از تجربه و علم باشد. تجربه را رانندگان می توانند به تدریج کسب کنند و علم آن نیز توسط قانون گذار تدوین و ارائه شده است.

این کارشناس می گوید: کسب تجربه و فن رانندگی صحیح به تنهایی ضامن انضباط در رانندگی نخواهد بود بلکه مولفه هایی خارج از این دو مقوله نیز در رانندگی منضبط دخیل است که از جمله آن می توان به فناوری پیشرفته وسایل نقلیه و فناوری جاده ای و... اشاره کرد که در حوزه فنی قابل بررسی است.

 

اصول تقویت حس انضباط

نوری زاده مدرس و مربی آموزش رانندگی که از سال ۱۳۵۱ به حرفه آموزش عملی رانندگی مشغول است به خراسان می گوید: آموزش رانندگی تنها این نیست که ما یاد بگیریم پشت چراغ قرمز بایستیم و یا در محل توقف ممنوع پارک نکنیم، روی خط ممتد دور نزنیم یا روی خط عابر پیاده توقف نکنیم، معنای چراغ زرد چشمک زن و یا چراغ قرمز چشمک زن را بیاموزیم و... این ها همه جزیی از اصول و قواعدی است که یک راننده می بایست بداند و بیاموزد.

وی اضافه می کند: عوامل متعدد دیگری وجود دارد که نقش بسیار مهمی در پیش گیری و کاهش حوادث و تصادفات رانندگی ایفا می کند. برخی از این عوامل عبارتند از: اخلاق در رانندگی، مبحث اخلاق رانندگی و مشاوره مدنی نوعی تعهد در راننده ایجاد می کند که می تواند نقش مهمی در پیش گیری از حوادث داشته باشد همچنین آموزش ریشه ای در تمام ابعاد؛ آموزش آیین درست رانندگی می بایست از سنین کودکی آغاز شود تا در سنین بالاتر بتوانیم نتایج مثبت آن را ببینیم، بالا بردن سطح آگاهی های عمومی از موارد مهم دیگری است که به وسیله آن می توان از بروز حوادث رانندگی جلوگیری کرد، انعکاس نتایج بی دقتی و بی توجهی دیگران در مورد آیین درست رانندگی است که رسانه های جمعی عهده دار این امر مهم هستند. وی با اشاره به ایجاد مراکز تربیت مربی می گوید: از آن جا که مربی حرفه ای و باتجربه می تواند نقش مهمی در تربیت هنرجویان ایفا کند ضروری است با ایجاد مراکز و ارائه آموزش های لازم مربیانی متخصص، حرفه ای و ورزیده به موسسات آموزشی معرفی شود.

این کارشناس مدیریت در رانندگی را از مسائل مهم در ترویج فرهنگ انضباط در رانندگی می داند و می گوید راننده باید قبل از حرکت وضعیت جسمی و روانی خود و همچنین وضعیت خودرو، جاده و خیابان را بررسی و به عبارتی مدیریت کند چرا که در بیشتر مواقع مشاهده شده است که اکثر تصادفات رانندگی در اثر نبود سلامت جسمی و روانی راننده، خودرو یا اطلاع نداشتن از وضعیت راه ها رخ داده است.

 

همه با هم پیش به سوی نظم

«نظم در رانندگی بخشی از نظم کلی اجتماعی است و مجموعه عوامل انتظامی( نظم دهنده) باید با یکدیگر همراهی کنند تا شاهد نظم در رانندگی، رفتار اجتماعی، حوزه های اقتصادی(بازار)، سیستم اداری، نظام آموزشی وفرهنگ عمومی باشیم».

دکتر قاضی زاده عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی پس از اظهار نظر درباره کلیات لزوم ارتقای فرهنگ نظم پذیری در کشور می گوید: نظم نیاز واقعی جوامع بشری است و دقیقاً به همین دلیل است که می شود بعضی از نیازهای مادی جامعه را نادیده گرفت ولی به سادگی نمی توان و نباید از رعایت قانون و نظم و انضباط چشم پوشی کنیم و اگر این اتفاق بیفتد به اصطلاح سنگ روی سنگ بند نمی شود.

این نماینده مجلس می افزاید: به طور خاص، نظم در رانندگی به وجود نمی آید مگر این که آموزش لازم به سطوح دبستانی و دبیرستانی داده شود، در حوزه صنعت، خودروهایی متناسب با وضعیت معابر شهری و برون شهری تولید شود، در حوزه صنعت راهداری، معابر از استاندارد لازم برخوردار باشند، در حوزه اداره راهنمایی و رانندگی نیز بازآموزی قوانین به عوامل اجرایی پلیس اجرا شود، در حوزه قانون گذاری نیز قوانین متناسب با رانندگی منضبط مصوب شود، در حوزه قضایی نیز مقررات تنبیهی و پیش گیری از رعایت نشدن ضوابط رانندگی تدوین شود، حتی فضای روانی جامعه را باید برای رعایت نظم و انضباط درآمد و شد آماده کنیم. رسانه های جمعی نیز رعایت نظم و انضباط در رانندگی را در تولیدات خود به نمایش بگذارند، در حوزه تعالیم دینی نیز ائمه جماعات می توانند به مردم نظم و انتظام را آموزش دهند بنابراین هرگاه این عوامل با هم و هماهنگ در جامعه جاری و ساری شود، شاهد ظهور ملکه نظم در جامعه خواهیم بود و علاوه بر نظم در رانندگی، نظم در رفتارهای اجتماعی و... نیز ظهور و بروز خواهد داشت.

به هر حال به نظر می رسد که منضبط نبودن رانندگی در کشور ریشه در نارسایی های آموزشی، ناکارآمد بودن برخی قوانین و مقررات و مهم تر از همه قانون گریزی رانندگان دارد و می توان با ارتقای سطح فرهنگ رانندگی در سطوح مختلف و بهبود فناوری تولید خودرو و جاده، زمینه های رانندگی منضبط را فراهم کرد.

چکیده گزارش

سوانح روزافزون رانندگی نشان از بی انضباطی بخش قابل توجهی از رانندگان در جاده های برون شهری و معابر شهری دارد و این موضوع به عنوان یک دغدغه توسط رهبر انقلاب اسلامی هم بیان شده و ایشان در تبیین راهکار شیوه های صحیح زندگی ایرانی از اندیشمندان خواستند تا به این سوال پاسخ دهند که چرا در فرهنگ رانندگی انضباط لازم رعایت نمی شود؟

خراسان - مورخ شنبه 1391/08/20 شماره انتشار 18264
نویسنده: سیدمحمود معلمی moalemi@khorasannews.com