بنیاد آموزش، ایمنی و پیش گیری از اثرات سوانح ( آپ )

منابع اصلی مدیریت امداد و نجات: 1- سوانح و رابطه آن باتوسعه و برنامه ریزی 2- برنامه ریزی و نقش آن در پیشگیری از سوانح

اعلام فراگیرترین آسیبهای اجتماعی پایتخت
نویسنده : حمید رضا موحدی زاده - ساعت ٢:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/۳
 

 

آفتاب: رضا جایگیری با اشاره به آخرین وضعیت تدوین اطلس آسیبهای اجتماعی پایتخت گفت: موضوع آسیبهای اجتماعی فرایندی جاری است که نمی توان درنقطه ای آن را آغاز و بعد طی فرایندی آن را به پایان رساند زیرا هر روز در حال تغییر است و هیچگاه تمامی ندارد.

ثبت روزانه اطلاعات آسیبهای اجتماعی پایتخت

وی ادامه داد: باید اطلاعات آسیبهای اجتماعی روز آمد شود و ما هر روز اطلاعات جدید را ثبت می کنیم. در حال حاضر نیز پایه شکل گیری بانک آسیبهای اجتماعی ایجاده شده است.

جایگیری اضافه کرد: فضاهای بی دفاع شهری و نقاط پر آسیب و عوامل موثر بر آسیبهای شهر در این بانک تدوین می شود و عملیات تحلیل اطلاعات نیز در حال انجام است.

وی با اشاره به راه اندازی رصد خانه آسیبهای اجتماعی پایتخت که سال گذشته ایجاد شد گفت: این رصد خانه وظیفه اش کنترل و گزارش تغییرات آسیبهای اجتماعی شهر است و پیش بینی می کند که آسیبها چه روندی را طی می کنند و ما برای پیشگیری چه راهکارهایی را باید اجرایی کنیم.

به گفته جایگیری، تکمیل این رصد خانه نیازمند کمک و حمایت تمامی دستگاههای مسئول در زمینه آسیبهای اجتماعی است.


فراگیرترین آسیبهای اجتماعی تهران

وی با اشاره به فراگیرترین آسیبهای اجتماعی از منظر مدیریت شهری گفت: شاید از نگاه دستگاه مسئول آسیبهای اجتماعی مانند بهزیستی فراگیرترین آسیبها مشکلات دیگری باشند اما از نگاه مدیریت شهری تکدی گری، کودکان کار و خیابانی و معتادان خیابانی بیشتر آسیبهای شهر را تشکیل می دهند که سیما و منظر شهر را نیز تحت تاثیر خود قرار داده اند و به دلیل اهمیت آن در حال آماده سازی بانکهای اطلاعاتی در این زمینه هستیم .

معتادان در بافت فرسوده و خانه های نیمه کاره

معاون سازمان رفاه وخدمات اجتماعی شهرداری تهران در پاسخ به پرسشی که آسیب پذیرترین مناطق پایتخت کدامند گفت: آسیبهای اجتماعی شرایط متفاوتی برای بروز دارند به طور مثال تکدی گری پدیده ای است که در محله های مرفه و مکانهایی که مردم پول بیشتری خرج می کنند شکل می گیرند. بنابراین مناطق شمالی تهران و مرکز بیشتر درگیر این آسیب است و پایانه ها و مبادی ورودی و خروجی شهر که مسافران معمولا صدقه می دهند و ناگهان متکدیان مقابلشان سبز می شوند.

وی ادامه داد: در بافتهای فرسوده و فضاهای بی دفاع شهری یعنی ساختمان بلاتکلیف و نیمه کاره تجمع معتادان پر خطر را زیاد مشاهده می کنیم.

اجرای طرحهای ویژه در مناطق ویژه

جایگیری در پاسخ به پرسش دیگری در خصوص برنامه های این سازمان برای محله های معروف و پر آسیبی چون هروی، اتابک و... گفت: با وجود آنکه متولی مستقیم پاکسازی و ساماندهی این محلات با دستگاههای اجرایی دیگر است اما ما نسبت به این مسائل بی تفاوت نبوده ایم و برای افزایش امنیت اجتماعی شهروندان از یک ماه گذشته طرحهای ویژه ای در مناطق ویژه شهر اجرایی کرده ایم.

وی ادامه داد: اولین اقدام احداث پایگاه خدمات ویژه در دو منطقه بود که محله هرندی، فرحزاد و بعضی بوستانهای پر آسیب، میدان آزادی نقاط دیگری است که این پایگاههای بزودی ایجاد می شود.

بوستانهای محله اتابک رونق گرفتند

وی ادامه داد: در این نقاط طرحهای جمع آوری و ساماندهی آسیب دیدگان را داریم که ماه گذشته در منطقه اتابک و بوستانهای اطراف آنجا این برنامه ها اجرایی شد و پس از جمع آوری ولگردها و معتادان برنامه های اجتماعی ویژه ای در بوستانهای این محله اجرا کردیم تا دوباره مردمی که به دلیل عدم امنیت حاضر نبودند از این پارکها استفاده کنند دوباره احساس آرامش و امنیت کنند.
مهر

 

انواع آسیب های اجتماعی
مسئله مربوط به آسیبهای اجتماعی از دیرباز در جامعه بشری مورد توجه اندیشمندان بوده است. همزمان با گسترش انقلاب صنعتی و گسترش دامنه نیازمندیها ، محرومیتهای ناشی از عدم امکان برآورده شدن خواستها و نیازهای زندگی موجب گسترش شدید و دامنه‌دار "فساد، عصیان، تبهکاری، سرگردانی، دزدی و انحراف جنسی و دیگر آسیب ها" شده است
هر چند اکثر مشکلات اجتماعی انواعی تکراری در طول نسلهای مختلف هستند، اما چنانکه مشاهده می‌شود برخی از این انواع در برخی نسلها اهمیت بیشتری پیدا کرده است و حتی برخی انواع این آسیبها در نسلهای بعدی زاده شده‌اند. از سوی دیگر از آنجایی که یکسری علل غالب در هر جامعه وجود دارند که نسبت به سایر علل اهمیت بیشتری در بروز آسیبها دارند، هر چند از انواع متمایز آسیبها سخن می‌رود، اما عمدتا هم پوشی هایی بین آنها دیده می‌شود
۱) وابستگی دارویی یا اعتیاد
اعتیاد به معنی تمایل به مصرف مستمر یا متناوب یک ماده برای کسب لذت یا رفع احساس ناراحتی اطلاق می‌شود که قطع آن ناراحتیهای روانی یا اختلالات جسمانی ایجاد می‌کند. در گرایش به اعتیاد عوامل مختلفی شناسایی و مطرح شده‌اند. این عوامل هر چه باشند (که البته در مباحث مربوط به علت شناسی حائز اهمیت هستند.) سرچشمه بسیاری مشکلات فردی ، خانوادگی و اجتماعی هستند. اعتیاد به سبب ویژگیهای ذاتی خود ، اغلب با سایر آسیبها همراه می‌شود و موجب هدر رفتن نیروهای ثمربخش جامعه می‌شود.
۲) انحرافات جنسی
غریزه جنسی هم می‌تواند منشأ بروز عالیترین نمودارهای ذوقی و هنری باشد و هم منشأ تشکیل بنیاد یک خانواده و هم منشأ بسیاری از جرائم. عوامل مختلف محیطی و خانوادگی و اجتماعی سر منشأ بروز انواع انحرافات جنسی هستند. هر چند برخی از این نوع انحرافات مشکلاتی فردی هستند، ولی اکثر آنها به آن جهت که در ارتباط با فرد دیگر معنی پیدا می‌کنند عوارض اجتماعی را در بر خواهند داشت.
از سوی دیگر مبارزه با این دسته از آسیبها در برخی موارد نیازمند تغییرات اساسی اجتماعی است و لازم است تحولاتی کلی و برنامه ریزی‌های دقیقی جهت رفع آنها صورت گیرد و این تغییرات با ارائه آموزشهای وسیع اجتماعی برای افراد و خانواده‌ها و رفع عوامل بنیادی امکانپذیر خواهد بود. این دسته از انحرافات نیز اغلب با سایر آسیبها در ارتباط نزدیک هستند و گاهی حتی موجب بروز مشکلات جدی می‌شوند. مثل بیماری ایدز که با انحرافات جنسی ارتباط نزدیک دارد.
۳) سرقت و دزدی
بطور کلی سرقت و دزدی هم از لحاظ عرفی و هم از لحاظ قانونی به عنوان یک آسیب جدی محسوب می‌شوند. هر چند عوامل متعددی در بروز این مشکل شناخته شده‌اند، مثل فقر و بیکاری ، اعتیاد و شیوه‌های تربیتی ، اما باید توجه داشت مبانی شخصیت اهمیت ویژه در ارتکاب دزدی دارند. این افراد معمولا از لحاظ رشد اخلاقی در سطح خیلی پایین و ضعیف هستند و بطور کلی ثبات و استواری و قدرت تحلیل و تفکر درباره پیامدهای رفتار خود را به قدر کافی ندارند. در مباحث مربوط به علل زردی به علل تربیتی تأکید فراوان می‌شود. الگوهای رفتاری خود والدین ، واکنشهای آنها درباره دزدیهای کوچک دوران کودکی ، مسأله پول توجیهی و کمک به شناخت مسأله مالکیت در دوره کودکی در ارتباط نزدیک با رفتارهای دزدی بزرگسالی و نوجوانی دارند.
۴) خودکشی
خودکشی هر چند در وهله اول یک مشکل فردی به شمار می‌رود ولی از آنجایی که فرد در اجتماع زندگی می‌کند و تأثیرات متقابلی همواره بین آنها برقرار است، به عنوان یک معضل اجتماعی مورد بررسی قرار می‌گیرد. آمار خودکشی معمولا با سایر جرایم و آسیبها ارتباط پیدا می‌کند، بطوری که در میان گروههای مبتلا به اعتیاد خودکشی بیشتر دیده می‌شود. همچنین در آسیبهای مربوط به انحرافات جسمانی بویژه در میان قربانیان این انحراف خودکشی پدیده شایعی است. در میان بیماران روانی بویژه افسردگیهای شدید نیز اغلب خودکشی مسأله قابل توجهی است.
تأثیری که از شرایط اجتماعی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. ارائه راهکارهای مناسب در بررسی مشکلات گروههای در معرض خطر مثل معتادین و خانواده‌های آن ، بیماران روانی و خانواده‌های آنها ، خانواده‌های نابسامان و آموزشهای فردی در مواجهه با تغییرات اساسی روشهایی سودمند خواهد بود. در این راستا توجه به گروههای سنی که در معرض خطر بیشتری هستند و خودکشی در میان آنها رواج بیشتری نسبت به سایر گروههای سنی دارد، مثل نوجوانان و جوانان اهمیت زیادی دارد. ‏
۵) مهاجرت
مهاجرت علاوه بر مشکلات اجتماعی ، اقتصادی و سیاسی که دارد مستلزم تغییراتی خاص است که مطابقت و سازگاری با آنها اغلب مشکلاتی را برای فرد و جامعه ایجاد می‌کند. به عبارتی علاوه بر اینکه مهاجرت در برنامه ریزیهای کلان اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی مشکلاتی را ایجاد می‌کند، مثل مهاجرت روستاییان به شهرها که خالی شدن روستاها از سکنه ، کاهش کشاورزی ، افزایش مشاغل کاذب و ... را به دنبال دارد موجب می‌شود، تا فرد برای سازگاری با تغییرات حاصل فشار زیادی را متحمل شود.
شوک فرهنگی یکی از عوارض حاصل از مهاجرت است که با اضطراب و افسردگی ، احساس جدا شدن و مسخ واقعیت و مسخ شخصیت مشخص است. تحقیقات نشان می‌دهد شیوع مشکلات روحی و روانی بین مهاجرین بخصوص در بین مهاجرینی که شرایط مقصد بسیار متفاوت از شرایط مبدأ یا محل سکونت قبلی آنها بوده است شیوع بیشتری دارد. رایجترین اختلال علائم پارانوئید یا سوء ظن است که به احتمال قوی به دلیل تفاوتهای آنان از نظر زبان ، عادات و آداب و رسوم ، چهره ، نوع لباس و غیره است. ‏
۶) فقر
فقر در واقع مادر تمام آسیبهای اجتماعی است. فقر با بسیاری مسائل زیر پا از جمله ضعف تندرستی و افزایش مرگ و میر ، بیماری روانی ، شکست تحصیلی ، جرم و مصرف دارو رابطه دارد. هر چند خود فقر بطور ذاتی یک مشکل و آسیب است، اما این لزوما به این معناست که تمام افرادی که زیر خط فقر زندگی می‌کنند. افرادی نابسامان و مشکل ساز برای اجتماع هستند. مشکلات اقتصادی ، عدم تأمین نیازهای جسمی و روانی اغلب زمینه‌ای برای بروز و ظهور مشکلات اجتماعی دیگری است. ‏
۷) بیکاری
بیکاری معضل اجتماعی دیگری است که هم آسیبهای جدی فردی و هم آسیبهای قابل ملاحظه اجتماعی را در دامن دارد. بیکاری بویژه در نسل پر انرژی و جوان که انرژی و قدرت و نیروهای آنها راکد و بی‌مصرف باقی می‌ماند نمود بیشتری پیدا می‌کند و زمینه را برای انوع انحرافات اجتماعی فراهم می‌سازد. وجود فرصتهای همیشه خالی ، عدم تحمل بیکاری ، فقدان قدرت تأمین نیازها به دلیل نداشتن درآمد، زمینه‌هایی آماده برای کاشت بذر جرم و انحرافات می‌باشند.‏
۸) بی ‌خانمانی
منابع فزاینده‌ای وجود مسائل ویژه‌ای را در افراد بی خانمان تأیید می‌کنند. چنین کسانی ممکن است در خیابانها سرگردان باشند یا به علل برخی بزهکاریهای دیگر که معمولا توأم با بی خانمانی آنهاست. مثلا:" دزدی ، اعتیاد و ..." در زندانها یا کانونهای اصلاح و تربیت بسر برند. در بین افراد بی خانمان دسته‌های مختلفی از افراد دیده می‌شود، یک دسته شامل بیماران روانی شدید هستند که اغلب یا مدتهاست از خانواده خود دورند یا بطور موقتی از خانه خارج شده‌اند. معتادین گروه دیگری از این افراد را شامل می‌شوند که معمولا مراحل عمیق اعتیاد خود را می‌گذرانند.
کودکان خیابانی و دختران و زنانی که با بی خانمانی به انحرافات جنسی نیز مبتلا هستند دو دسته دیگر را در بین افراد بی خانمان تشکیل می‌دهند. بسته به مکان جغرافیایی محله فقیر نشین شهر ، پارک شهر ، حومه شهر و نواحی روستایی خصوصیات این جمعیت فرق می‌کند. برخی در محدوده جغرافیایی نسبتا ثابتی می‌مانند در حالیکه عده‌ای از یک قسمت کشور به بخشهای دیگر یا از منطقه شهر به مناطق دیگر مسافرت می‌کنند. ‏
 
امیر علی ضیغمی