بنیاد آموزش، ایمنی و پیش گیری از اثرات سوانح ( آپ )

منابع اصلی مدیریت امداد و نجات: 1- سوانح و رابطه آن باتوسعه و برنامه ریزی 2- برنامه ریزی و نقش آن در پیشگیری از سوانح

آلودگی‌های صوتی روح و روان ساکنان کلان شهرها را فرسوده کرده است
نویسنده : حمید رضا موحدی زاده - ساعت ٩:٠۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٦/٢۳
 

در حالی که تراز صوتی تهران در روز ۸۵ و در شب ۷۵ دسی بل می باشد. کارشناسان منابع متحرک مثل خودروها، موتورسیکلت و پرواز هواپیما در کلان شهرها را از عوامل ایجاد آلودگی صوتی می دانند و بر ضرورت اجرای طرح  جامع کاهش آلودگی در کلان شهرها تاکید دارند.

سال گذشته رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم محیط زیست از بررسی «طرح جامع کاهش آلودگی صوتی» به خراسان خبر داد و گفت: این طرح برای اجرا در بازه زمانی پنج ساله طراحی و تدوین شده است، با آن که این طرح سال گذشته به دولت ارسال شده است اما هنوز از اجرای آن خبری نیست.

حال این سوال مطرح می شود که میزان آلودگی صوتی در کلان شهرها چگونه است و این معضل چه تاثیری بر سلامت افراد دارد و دیگر کشورها چه اقداماتی برای کاهش آلودگی صوتی انجام داده اند و سوال دیگر این که هم اکنون این طرح در چه مرحله ای است؟


خراسان - مورخ پنج‌شنبه 1391/06/23 شماره انتشار 18216
نویسنده: مریم خدیوی m.khadivi@khorasannews.com
 
میزان آلودگی  در کلان شهرها

آلودگی  صوتی در شهرهای بزرگ به معضلی تبدیل شده و حتی برخی نقاط در کلان شهرها در شرایط بحرانی قرار گرفته است.

مهندس جعفرزاده کارشناس محیط زیست درباره آلودگی هوای شهرهای بزرگ کشور به گزارشگر ما می گوید: طی تحقیقات انجام شده بیش از ۵۴۲ نقطه بحرانی از نظر صوتی در کلان شهر تهران وجود دارد و بر اساس تحقیقات انجام شده اکثر بزرگراه ها و میدان های پرجمعیت تهران از این لحاظ در شرایط بحرانی قرار دارند به طوری که میدان توحید با ۹۳ دسی بل آلوده ترین میدان از نظر آلودگی صوتی است.

وی می افزاید: استاندارد تعریف شده برای بیمارستان ها را تا ۴۰ دسی بل اعلام می کنند اما در بیمارستانی که در منطقه ۶ تهران واقع شده این میزان آلودگی صوتی به ۷۵ دسی بل می رسد.

این کارشناس محیط زیست اظهار می دارد. شهر بانکوک آلودگی صوتی زیادی دارد و به عنوان آلوده ترین شهر دنیا با ۱۰۰ دسی بل معرفی شده است.

اگر کنترلی بر آلاینده های صوتی شهر تهران نداشته باشیم قطعاً جای بانکوک را خواهد گرفت.

وی یادآور می شود: در جهان صنعتی امروز سر و صدای زیست محیطی شامل سر وصدای ناشی از ترافیک جاده ای، ترافیک هوایی و قطارها، ساخت وسازها و نیز دیگر فعالیت ها است، اما بررسی نشان می دهد که آلودگی صوتی در شهرهای بزرگ ناشی از ترافیک وتردد خودروها و وسایل نقلیه است.

دکتر رشیدی مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نیز آلودگی صوتی را یکی از مباحث مهم در محیط زیست می داند و به ما می گوید: اکثر کلان شهرها و مناطقی که در حاشیه شهرهای بزرگ و بزرگراه واقع شده اند آلودگی صوتی آن ها بالاتر از حد استاندارد است و علت اصلی آن رعایت نشدن برخی استانداردهای آلودگی صداست.

وی می افزاید: آلودگی صوتی، برخلاف آلودگی هوا به شرایط جوی بستگی ندارد میزان آلودگی صوتی شهرهای بزرگ نظیر تهران بیشتر به مولفه های متحرک از قبیل خودروها و موتورسیکلت ها برمی گردد لذا به دلیل وجود همین منابع متحرک است که مناطق و معابر اصلی شهرتهران از میزان بالای آلودگی صوتی رنج می برد.

دکتر رشیدی یادآور می شود: سنجش میزان افزایش آلودگی صوتی از الگوی لگاریتمی تبعیت می کند. از این رو سالانه حدود ۷ تا ۸ درصد دسی بل به میزان آلودگی صوتی اضافه می شود.

دکتر قاضی زاده عضو اجتماعی مجلس نیز چنین آلودگی هایی را رهاورد زندگی شهری و صنعتی می داند و به ما می گوید: زندگی شهری و صنعتی با مشکلاتی همراه است، افزایش جمعیت در شهرها و ترددهای زیاد قطعاً آلودگی صدا را در پی دارد.

وی می افزاید: همان طور که فناوری و صنعت در خدمت انسان و فراهم آوردن آسایش و راحتی است قطعاً اگر از آن ها به طور مطلوب و استاندارد بهره نگیریم آرامش را مختل می کند و تبعات و عوارضی به دنبال دارد لذا باید فناوری هایی که آلودگی صدا را کاهش می دهد به کارگیریم و همچنین جلوی افزایش جمعیت شهری گرفته شود تا بتوانیم با این مشکل مقابله کنیم.

دکتر حسن تامینی لیچایی، عضو فراکسیون محیط زیست مجلس سابق نیز در این باره به خراسان می گوید: طرح جامع کاهش آلودگی صوتی کلان شهرها هرچند با تاخیر چند ساله از سوی سازمان حفاظت محیط زیست تدوین و برای تصویب به دولت ارسال شده است ولی می تواند تاثیرات مثبتی در کاهش عوامل ایجاد کننده آلودگی صوتی در شهرها داشته باشد.

وی اظهار می دارد: متاسفانه تاکنون هیچ گونه استاندارد مشخصی برای تولید صدا در محیط های شهری و روستایی کشور وجود ندارد و امیدواریم مسئولان مربوطه نسبت به تعیین استانداردهای لازم اقدام کنند.

 

خودروها عامل اصلی آلودگی صوتی

خودروها علل وعوامل آلودگی صوتی شهرها را رقم می زند، از این رو کارشناسان محیط زیست معتقدند تهران از نظر آلودگی صوتی رتبه بالایی دارد.

دکتر معصومه ابتکار دبیر کمیته محیط زیست شورای شهر تهران نیز در این باره به مهر گفت: تهران از نظر آلودگی صوتی در ایران رتبه اول را دارد.

وی افزود: عمده ترین عوامل ایجاد آلودگی صوتی شهرها، ترافیک خودروها و موتورسیکلت های در حال حرکت و فعالیت های صنعتی و تجاری، پرواز هواپیماها و ساخت وسازهاست.

دکتر ابتکار یادآور شد: احداث دیوارهای صوتی در بزرگراه ها و سنجش دایمی آلودگی صوتی در تهران در حال انجام است و کنترل وکاهش آلودگی صوتی نیاز به همکاری دستگاه های مرتبط بااین معضل دارد.

دکتر رشیدی مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نیز دراین باره می گوید: شهر تهران از لحاظ آلودگی صوتی مانند آلودگی هوا در صدر شهرهای آلوده جهان قرار دارد و تعداد ایستگاه های سنجش صوت شهر تهران نزدیک به ۴۵ ایستگاه است.

وی می افزاید: یکی از منابع اصلی آلودگی صوتی در شهرهای بزرگ خودروها و وسایل حمل ونقل است و هم اکنون میزان تولید آلودگی صوتی نیمی از خودروهای سواری و موتورسیکلت های شهر تهران بیش از حد استاندارد است.

دکتر رشیدی یادآور می شود: بیش از ۳ میلیون خودرو در شهر تهران در حال تردد است که حدود ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار دستگاه از آن ها سواری است که این تعداد خودرو نقش مهمی در ایجاد آلودگی صدا دارند.

این مقام مسئول به استاندارد آلودگی صوتی اشاره می کند و می گوید: استاندارد آلودگی صوتی در روز ۵۵ دسی بل و در شب ۴۵ دسی بل تعریف شده است در حالی که تراز صوتی شهر تهران در روز ۸۵ و در شب۷۵ دسی بل را نشان می دهد.

 

عوارض و بیماری‌ها

از دست دادن قدرت شنوایی ساده ترین و محسوس ترین پیامدی است که سروصدا به دنبال دارد. دکتر حسین شهابی متخصص گوش و حلق و بینی ضمن بیان این مطلب آن را جزو آثار مستقیم آلودگی صوتی می داند و می گوید:

صدای مداوم و آزاردهنده نیز برای سلامت انسان مضر است و حساسیت گوش را نسبت به سایر صداها کاهش می دهد. زیرا شنیدن صدایی با شدت صوت ۱۰۰ دسی بل (واحد اندازه گیری شدت صوت) به مدت ۱۰ دقیقه ، نیاز به استراحت به مدت ۲۰ دقیقه در محیطی کاملاً آرام دارد تا آثار آن را جبران کند.

به گفته این متخصص، آثاربلندمدت سروصدا بر گوش انسان به صورت «کری ادراکی یا عصبی» ظاهر می شود، همچنین درنتیجه کار در محیط های شلوغ و پرسروصدا، عصب های شنوایی از بین می رود و منجر به کری غیرقابل برگشت می شود که این نوع افت شنوایی را در اصطلاح «کری شغلی» می نامند.

دکتر شهابی درباره پیامدهای غیرمستقیم آلودگی صوتی چنین می گوید: حساسیت عصبی، تحریک پذیری شدید، گرفتگی عضلانی، شوک عصبی، خستگی جسمی و روحی، سرگیجه، ترس و اضطراب، آشفتگی خواب، حساسیت، افزایش ضربان قلب و فشار خون، اختلال در تعادل بدن، انقباض عروق خونی پوست، کاهش فعالیت سیستم گوارشی و سوء هاضمه، ضعف قوه بینایی و جنسی و تمایل به قتل و خودکشی از آثار غیرمستقیم آلودگی صوتی به شمار می رود.

دکتر یوسف رشیدی مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نیز مهم ترین تاثیر آلودگی صدا را بر هورمون هایی که استرس ایجاد می کنند می داند و به ما می گوید: وقتی آلودگی صدا بر هورمون استرس تاثیر بگذارد، باعث افزایش فشار خون می شود.

این مقام مسئول تاکید می کند: علاوه بر این عوارض نارسایی های عصبی و قلبی را به همراه دارد که باید در کاهش و رعایت استانداردها تلاش شود.

دکتر قاضی زاده، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس نیز بروز برخی عوارض روحی و جسمی را ناشی از آلودگی صدا در شهرها می داند و می گوید: بیماری های جسمی و کم شنوایی و اختلالات در گوش میانی و داخلی از عوارض آلودگی صوتی است.

وی می گوید: عوارض روحی شاید بیشتر از عوارض جسمی باشد زیرا محیط های پرسروصدا در ایجاد اختلالات اضطرابی و افزایش رفتارهای عصبی و خلقی تاثیرگذار است.

 

مقابله با آلودگی صوتی

مقابله با آلودگی صوتی در دستور کار بیشتر کشورهاست، حال این سوال مطرح می شود این کشورها چه تمهیداتی اندیشیده اند که آلودگی صدا را کاهش دهند.

مهندس جعفرزاده کارشناس محیط زیست در این باره می گوید: در کشورهای توسعه یافته مقابله با آلودگی صوتی، بخش جدایی ناپذیر از برنامه ریزی در مناطق مسکونی، حمل ونقل و تاسیسات صنعتی و مدیریت شهری است و استانداردهای صوتی مورد توجه تولیدکنندگان و صنعت گران قرار داردو لزوم رعایت این استانداردها نیز از سوی دولت به شدت کنترل می شود.

وی اظهار می دارد: در کشورهای توسعه یافته تولیدکنندگان و صنعت گران مجبور به رعایت استانداردهای صوتی هستند و استفاده از دیوارهای صوتی، آسفالت های ناهموار، فضای سبز و خاکریزها و دیوارهای صوتی در کنار اتوبان ها از وظایف آن هاست.

دکتر رشیدی مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نیز در این باره می گوید: در اغلب کشورهای پیشرفته برای اجرا و ساخت بزرگراه ها و مناطق حساس به سروصدا مانند مدارس و بیمارستان ها از نقشه های صوتی استفاده می شود در حالی که هنگام احداث بزرگراه های کشور در گذشته به این امر توجه نشده است اما هم اکنون در ساخت بزرگراه ها به این امر توجه می شود.

دکتر رشیدی درباره نقشه های صوتی می گوید: منطقه ۷ تهران اولین منطقه ای بود که برای آن نقشه تراز صوتی تهیه شد و در حال حاضر نقشه صوتی تمام مناطق ۲۲ گانه شهر تهران تهیه و تدوین شده است.

وی می افزاید: نقشه های صوتی با توجه به افزایش سالانه تعداد خودروها و میزان ترافیک تغییر می کنند و در حال حاضر ۳۹ ایستگاه سنجش گر صدا در سطح شهر تهران نصب شده است که اطلاعات را به صورت لحظه ای دریافت می کنند.

دکتر قاضی زاده عضو کمیسیون اجتماعی مجلس نیز احداث فرودگاه و صنایع پرسروصدا را خارج از شهرها از مهم ترین اقدامات برای کاهش آلودگی صدا می داند و می گوید: کشورهای پیشرفته از فناوری هایی استفاده می کنند که میزان سروصدا را کمتر می کند به طوری که فرودگاه ها و صنایع خود را خارج از شهرها احداث می کنند تا در مناطق مسکونی سروصدا به حداقل برسد و آرامش شهروندان تامین شود.

وی می افزاید: اگر آلودگی صدا بیش از ۷۰ دسی بل باشد برای سلامتی مضر است و اگر بتوانیم این میزان را به ۳۵ دسی بل کاهش دهید آرامش را به ارمغان می آورد.

دکتر حسن تامینی لیچایی عضو فراکسیون محیط زیست مجلس سابق در این باره نیز می گوید: کاهش آلودگی صوتی نیاز به فرهنگ سازی دارد در بسیاری از کشورهای پیشرفته علاوه بر این که قانون از تولید هرگونه سروصدا توسط دستگاه های صنعتی و خودروها جلوگیری می کند، مردم نیز خود با رعایت قانون و احترام به آن آلودگی صوتی ایجاد نمی کنند.

وی می افزاید: این طرح در بسیاری از کشورهای پیشرفته سابقه ۵۰ ساله دارد و ایران از این لحاظ جزو کشورهایی است که نتوانسته خود را با استانداردهای روز دنیا در زمینه تولید آلودگی صوتی مطابقت دهد.

 

طرح در دستور کار

مهندس امیر فاتح وحدتی رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست کشور در مورد طرح کاهش آلودگی صوتی به ما می گوید: هنوز این طرح در دستور کار دولت است و به کمیسیون امور زیربنایی دولت ارسال شده و به زودی کارهای مقدماتی آن شروع می شود و قطعاً این سازمان پی گیر این طرح است.

این مقام مسئول اظهار می دارد: برنامه و کارهایی که درخصوص این طرح به سازمان محیط زیست محول شده، آماده است.

مهندس فاتح وحدتی رویکرد این طرح را چنین بیان می کند و یادآور می شود: دیدگاه اصلی این طرح مدیریت جامع کاهش آلودگی صوتی است و عواملی که منتشر کننده آلودگی صوتی هستند، نظیر صنایع، خودروها، موتورسیکلت ها و... برای کاهش آلودگی صوتی آن ها اقداماتی خواهد شد.

وی اظهار می دارد: از دیگر موارد این طرح انتقال فرودگاه ها وخطوط راه آهن به خارج از شهرهاست که قطعاً چنین انتقالاتی زمان بیشتری نیاز دارد.

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم یادآور می شود: برای صدای بوق و اگزوز خودروها دستورالعمل هایی برای خودروسازان تعریف شده و آن ها موظف هستند که استانداردهای لازم را در این زمینه به کار گیرند. حد مجاز تراز صدای موتورسیکلت ها به تصویب رسیده و همزمان با الزام استانداردهای یورو ۳، از نیمه دوم سال جاری می شود و پس از آن شماره گذاری کلیه موتورسیکلت ها منوط به انجام آزمون در مراکز تعیین شده و رعایت این حدود خواهد بود.

دکتر علی محمد شاعری قائم مقام سازمان حفاظت محیط زیست کشور نیز رعایت استاندارد آلودگی صوتی خودروها را اجباری دانست و به فارس گفت: به زودی خودروهای تولید داخل و وارداتی باید از مراکز تست کیفیت خودرو و مراکز معاینه فنی مجوز رعایت استاندارد آلودگی صوتی را دریافت کنند.

وی اظهار داشت: سازمان محیط زیست درصدد است تا آلودگی صوتی خودروها را مورد سنجش قرار دهد و خودروهایی که آلودگی بیش از حد مجاز ایجاد می کنند چه تولید داخل و چه خودروهای وارداتی باشند، جلوی شماره گذاری آن ها گرفته شود.

دکتر شاعری یادآور می شود: مجهز کردن مراکز کنترل کیفیت خودرو به سیستم های سنجش میزان آلایندگی صوتی در دستور کار این سازمان است.

به هر حال همه شواهد و قراین حکایت از این دارد که نباید در اجرای طرح جامع کاهش آلودگی صوتی در کلان شهرها کوتاهی کرد.

چکیده گزارش

ساکنان کلان شهرها از آلودگی های صوتی رنج می برند و هر روز میزان آلودگی صوتی در برخی از کلان شهرها به بالاتر از حد استاندارد می رسد به عنوان مثال بیش از ۵۴۲ نقطه بحرانی از نظر آلودگی صوتی در تهران وجود دارد و بیشتر بزرگراه ها و میدان های پرجمعیت تهران در حوزه نقاط بحرانی آلودگی صوتی قرار دارد و برخی از داده های آماری نشان می دهد که سالانه حدود ۷ تا۸ درصد دسی بل بر میزان آلودگی صوتی در کلان شهرها اضافه می شود. همچنین استاندارد میزان آلودگی صوتی در روز ۵۵ دسی بل و در شب ۴۵ دسی بل است