بنیاد آموزش، ایمنی و پیش گیری از اثرات سوانح ( آپ )

منابع اصلی مدیریت امداد و نجات: 1- سوانح و رابطه آن باتوسعه و برنامه ریزی 2- برنامه ریزی و نقش آن در پیشگیری از سوانح

اختصاص 70 درصد اعتبارات جمعیت هلال‌احمر به برنامه امداد و نجات
نویسنده : حمید رضا موحدی زاده - ساعت ۸:٠٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٦/۱۱
 

     هر جامعه‌ای بالقوه در معرض مخاطرات طبیعی و انسان ساخت قرار دارد. اگر مخاطره‌ای منجر به تلفات انسانی و خسارات مادی شود در آن صورت ما با بحران روبه‌رو هستیم. با توجه به الگوهای رشد جمعیت و توسعه جوامع، وقوع بحران‌ها در مقایسه با گذشته سیر صعودی پیدا کرده است و از آنجایی که همه جوامع به‌طور مستقیم و غیرمستقیم به علت وقوع بحران‌ها متضرر می‌شوند، آمادگی و پیشگیری نقش مهمی در کاهش درجه آسیب‌پذیری جامعه دارد.

   تجربیات حاصل از وقوع بحران‌ها و بلایا در ایران و جهان نشان داده است که هر چند سازمان‌ها، نهادها و مؤسسه‌های امدادی دولتی و غیردولتی، آمادگی کافی و لازم برای حضور و اقدام به موقع در صحنه‌های آسیب ناشی از بلایا و سوانح را دارند اما به دلایل گوناگون از جمله نبود هماهنگی بین بخش‌ها، تعریف نشدن سامانه فرماندهی سیستم در سازمان‌ها، شفاف نبودن حدود و اختیارات سازمانی، فقدان رهبری متمرکز، اطلاعات ناکافی مدیران درباره علم مدیریت بحران، باعث شده که کشورها در مواجه بلایا ، احساس ضعف و ناتوانی کنند.

این موضوع باعث شده تا برای مواجه صحیح با بلایا و پاسخگویی به آن با توجه به استانداردهای جهانی، نیاز به نهادها یا سازمان‌های امدادی مشخص و نهادینه کردن مدیریت بحران در سیستم‌های علمی و اجرایی داشته باشیم.

    جمعیت هلال احمر یکی از نهادهای مسؤول و دخیل در امور مربوط به امداد و نجات است که با تشکیل پایگاه‌های امداد و نجات جاده‌ای ، هوایی، ریلی، دریایی، کوهستانی و استفاده از امدادگران و داوطلبان متخصص و امکانات و تجهیزات، در راستای وظایف بشر دوستانه و به عنوان معین دولت، به افراد حادثه دیده کمک می‌کند. در این رابطه، با توسعه و تقویت بیش از 300 پایگاه امداد و نجات و بیش از 350 شعبه، به مراقبت‌های پیش- بیمارستانی و رهاسازی حادثه‌دیدگان و تثبیت موقعیت آنان می‌پردازد. (امداد: آن دسته از اقدام‌هایی که برای اسکان اضطراری، تغذیه و حمایت‌های روانی آسیب‌دیدگان حوادث از سوی امدادگران جمعیت هلال‌احمر ارایه می‌شود. نجات: مجموعه فعالیت‌هایی است که توسط نجات‌گران برای رهاسازی علمی مصدوم از صحنه‌ آسیب (به‌ طور مثال از داخل خودرو)، تثبیت وضعیت بالینی، پایدار کردن علائم حیاتی و ارایه‌ کمک‌های اولیه صورت می‌گیرد.)


خلاصه وضعیت برنامه و بودجه جمعیت هلال احمر در سال‌های1390و 1391

اعتبارات هزینه‌ای و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای جمعیت هلال احمر در در سال‌های1390و 1391 به شرح جدول شماره یک آمده است.

 

همانطور که مشاهده می‌شود اعتبار هزینه‌ای ردیف اصلی جمعیت هلال‌احمر در لایحه سال 1391 نسبت به سال 1390رشدی معادل 45 درصد داشته است و رشد کل اعتبارات جمعیت هلال‌احمر معادل 8 درصد بوده است .

با توجه به اهتمام دولت برای اتمام طرح‌های نیمه تمام در سال 1390، با اعتبارات تملک، 6 پایگاه امداد و نجات اقماری استان تهران تا حدود زیادی تکمیل شد و ساختمان‌های ستادی و اجرایی به وسایل لازمه مجهز شدند. که این اعتبارات در سال 1391، از رشدی معادل38 درصد برخوردار است. به منظور تجهیز جمعیت هلال احمر به بالگردها و خودروهای امداد و نجات و تجهیزات تخصصی و تأمین امکانات لازم برای آمادگی و مقابله با حوادث و سوانح 250میلیارد تومان از بند 8 قانون بودجه سال  1390اختصاص یافت.

به منظور تقویت امور جوانان 188 میلیارد ریال درلایحه بودجه سال 1391، در نظر گرفته شده است که نسبت به سال 1390 از رشدی معادل 23 درصد برخوردار بوده است.

 

مطابق جدول یادشده، در سال 1391 با توجه به اولویت امر امداد و نجات، 70 درصد اعتبارات هزینه‌ای برای برنامه آمادگی و امداد و نجات ناشی از حوادث و سوانح در نظر گرفته شده که نسبت به سال 1390 از رشدی معادل 45 درصد برخوردار بوده است.

سازمان داوطلبان جمعیت هلال احمر

 هدف اصلی این سازمان، سازماندهی و بهره‌گیری از خدمات داوطلبان به نفع نیازمندان بوده که برای تحقق آن، سازمان دو وظیفه «جذب نیروی انسانی و مشارکت‌های مردمی» و «ارایه خدمات حمایتی به نیازمندان جامعه» را برعهده دارد. این داوطلبان در چهار گروه مهارت، مشارکت، هدایت و حمایت به عضویت افتخاری این سازمان در می‌آیند. در گروه مشارکت، داوطلبان در فعالیت‌های اجرایی جمعیت مشارکت می‌کنند. داوطلبان گروه هدایت، خدمات فکری و مشاوره‌ای به سازمان ارایه می‌دهند. داوطلبان گروه حمایت، خدمات مادی و مالی ارایه می‌کنند و داوطلبان گروه مهارت نیز اعضایی هستند که خدمات فنی و تخصصی خود را داوطلبانه درجهت اهداف جمعیت به کار می‌گیرند. در سال 1390 ، 61720 نفر عضو و داوطلب جدید در سراسر کشور جذب شده‌اند و 15579 نفر در 322 دوره آموزشی پایه داوطلبی، امداد و کمک‌های اولیه، سایر دوره‌های آموزشی غیر امدادی آموزش دیده‌اند.

 

 

عمده فعالیت‌های این سازمان عبارت‌اند از: فعالیت‌های آموزشی شامل برگزاری کلاس‌های امدادی، عقیدتی، هنری، ورزشی و فنی حرفه‌ای، برگزاری مسابقات ورزشی، برپایی اردو شامل مسابقات و فعالیت های فرهنگی و هنری و برپایی نمایشگاه‌ها. همچنین تشکیل کانون‌های هنری، تشکیل کانون‌های دانش‌آموزی، دانشجویی، کارگری و شاخه آزاد در مدارس، دانشگاه‌ها، کارخانه‌ها و سایر اقشار جوان جامعه، تجهیز کتابخانه‌های مراکز جوانان در استان‌ها و برگزاری همایش‌ها از دیگر فعالیت‌های این سازمان در سطح کشور است. جذب و بکارگیری مشارکت‌های مردمی از طریق سازماندهی داوطلبان به تعداد 1500000 نفر  و  جذب و سازماندهی جوانان در قالب کانون‌های دانش‌آموزی، دانشجویی و طلاب به تعداد 750000 نفر  و بهره‌مندی13000نفر از خدمات پزشکان داوطلب به‌صورت رایگان و برگزاری اردوهای تخصصی – فرهنگی و جهادی برای بیش از 130000نفر از دانش آموزان، دانشجویان و جوانان از جمله فعالیت‌های سازمان جوانان جمعیت هلال‌احمر در سال 1390 بوده است.

بهداشت، درمان و توانبخشی جمعیت هلال احمر

پس از انقلاب اسلامی و به ویژه در جنگ تحمیلی که منجر به معلولیت هزاران نفر از رزمندگان اسلام شد، مراکز توانبخشی جمعیت در ابعاد علمی ، گسترش فراوانی یافت. امروزه وظایف عمده معاونت بهداشت، درمان و توانبخشی این جمعیت شامل سه بخش است که عبارت‌اند از: فعالیت‌های درمانی و دارویی، فعالیت‌های توانبخشی و فعالیت‌های آموزشی و تحقیقاتی.مراکز درمانی خارج از کشور و داخل کشور و مرکز جامع توانبخشی مستقر در تهران، فعالیت‌های درمانی این معاونت را تشکیل می‌دهند. فعالیت‌های توانبخشی در بخش‌های ارتوپدی فنی، فیزیوتراپی، کاردرمانی، شنوایی‌سنجی و ایزوکنتیک (مربوط به ضایعات ورزشی) ارایه می‌شود. در امور توانبخشی و درمانی نیز، خدمات آن در زمینه‌های واکسیناسیون حجاج و مبارزه با ایدز در سطح جامعه صورت می‌پذیرد. پذیرش و ارایه خدمات به 137900 نفر در مراکز توانبخشی هلال‌احمر در سراسر کشور، ارایه خدمات واکسیناسیون به 414040 نفر در 30 استان، ارایه خدمات درمانگاه‌های داخل کشور به 217480 نفر ، سازماندهی و تجهیز 14 بیمارستان صحرایی سریع الاستقرار از جمله فعالیت‌های این بخش در سال 1390 بوده است.

آموزش: مؤسسه آموزش عالی علمی-کاربردی هلال ایران مرکز فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود  که در سال 1390 اقدام به برگزاری 1294 ساعت آموزش‌های تخصصی امداد و نجات امدادگران برای 1764 نفر و آموزش‌های عمومی امداد و نجات برای 26132 نفر  کرده است.

«عملکرد عملیاتی سال 1390 جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران»

1- توسعه و تقویت بیش از 300 پایگاه امداد و نجات جاده‌ای

2- توسعه و تقویت بیش از 350 شعبه جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران

3- آموزش همگانی آمادگی در مقابل حوادث و سوانح از طریق رسانه‌های ارتباط جمعی حداقل به میزان 25 درصد از جمعیت کشور

4- ساخت و توسعه انبارهای امدادی برای ذخیره سبد کالای مورد نیاز امدادی

5- تأمین حداقل 30 درصد سبد کالای امدادی از میزان استاندارد مورد نیاز ( به میزان 2 درصد از جمعیت کل کشور و 10 درصد از جمعیت استان تهران )

6- توسعه و تقویت امکانات امداد و نجات شامل آمبولانس، خودروهای نجات و خودروهای سبک و سنگین

7- ایجاد زیرساخت‌های ارتباطی برای ارتباط مؤثر بین عوامل امدادی در شرایط اضطراری

8- راه‌اندازی اتاق مدیریت بحران ( EOC(EMERGENCY OPERATION CENTER) ) در تمام استان‌های کشور

9- توسعه و تقویت امکانات درمان اضطرای از طریق راه‌اندازی بیمارستان‌های سیار  و بیمارستان‌های صحرایی

10- تشکیل تیم‌های واکنش سریع در تمام استان‌ها (هر استان حداقل یک تیم)

11- توسعه و تقویت ناوگان امداد هوایی جمعیت هلال‌احمر

 

پیشنهادها

 با توجه به بالا بودن بروز بلایای طبیعی در اکثر شهرها و روستاهای کشور اقدام‌های زیر ضروری به نظر می‌رسد:

1-        برنامه‌ریزی و انجام اقدام‌های لازم برای مقاوم‌سازی تأسیسات زیربنایی و ساختمان‌ها

2-        بهره‌مندی از سامانه‌های هشدار زود هنگام و نقشه‌های آسیب‌پذیری

3-        افزایش سرمایه اجتماعی از طریق تقویت اجتماع محله‌ای برای آمادگی مواجهه با پیامدهای حوادث طبیعی

در این راستا حضور و مشارکت فعال مردم در امور امداد و نجات، بهره‌مندی از اندیشه و تجارب آنان، موجب افزایش کارآیی شده و دولت را در تنگناهای مالی یاری خواهد داد. جلب مشارکت مردم و بهره‌مندی از نیروها و منابع بالقوه جامعه و افزایش آگاهی و دانش  آنان در برنامه‌های پیشگیری و مقابله، می‌تواند موجب کاهش پیامدهای ناشی از حوادث و بحران‌ها شده و جامعه را برای پاسخگویی بهتر، بازیابی و بازگشت هر چه سریع‌تر به وضعیت اولیه آماده کند.

منابع و مأخذ:

- قانون بودجه کل کشورسال 1390

- لایحه بودجه کل کشور سال 1391

- اساسنامه جمعیت هلال احمر ، سال 1388

- اصول و مبانی مدیریت بحران، دکتر کتایون جهانگیری/مؤسسه آموزش عالی علمی – کاربردی هلال ایران 1388

- پیشگیری و آمادگی در بحران ها /دکتر برهان الدین ولد بیگی/ مؤسسه آموزش عالی علمی – کاربردی هلال ایران 1389

* کارشناس امور اجتماعی