بنیاد آموزش، ایمنی و پیش گیری از اثرات سوانح ( آپ )

منابع اصلی مدیریت امداد و نجات: 1- سوانح و رابطه آن باتوسعه و برنامه ریزی 2- برنامه ریزی و نقش آن در پیشگیری از سوانح

پیشگیری از حوادث بر مبنای مدل جامعه ایمن
نویسنده : حمید رضا موحدی زاده - ساعت ٢:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٥/٦
 

نوع برنامه:کشوری

مقدمه:

سوانح و حوادث یک موضوع روز و مهم سلامت عمومی بوده و به طرز نامتناسبی گروه آسیب پذر به خصوص قشر فقیر را تحت تاثیر قرار می دهد. بیش از نیمی از افرادی که بخصوص در حوادث ترافیکی می میرند بین 45- 15 ساله بوده و اغلب آنان نان آور خانه محسوب می شوند. هیچ کشوری از این عارضه که بخصوص قشر جوان را در گیر می کند مستثنی نیست.

در سال 2002 آسیب های ناشی از سوانح و حوادث در جهان حدود 5 میلیون مرگ را به دنبال داشت و میزان بروز مرگ ناشی از آن 7/83 در صد هزار نفر جمعیت گزارش شده است. آسیب های ناشی از سوانح و حوادث در سال 2002 حدود 9 در صد علل کل مرگ و میر ها و 2 درصد بار بیماری های را به خود اختصاص داده است. در سال 2002 میزان بروز مرگ ناشی از سوانح و حوادث در منطقه مدیترانه شرقی 9/69 در صد هزار نفر جمعیت بوده که در مقایسه با آمار جهانی کمتر است و این روند در ایران که روزانه 300 مورد مرگ رخ می دهد و 130-120 نفر از آنها ناشی از حوادث می باشد حدود 62 در صدهزار نفر می باشد . این میزان در استان آذربایجان شرقی نیز در حد کشوری و در حدود 62 در صد هزار می باشد. عمر به هدر رفته در نتیجه سوانح و حوادث در جهان 15% و در منطه مدیترانه شرقی 13% از کل عمر از دست رفته است که خود بیانگر اهمیت موصوع می باشد


در استان آذربایجانشرقی در سال 1378 تعداد 2182 مورد مرگ ناشی از حوادث ثبت شده است که 1275 مورد (60%) آن ناشی از حوادث ترافیکی بوده است و 70% حوادث ترافیکی در شهر اتفاق افتاده است. تعداد کل مصدومین مراجعه کننده به اورژانس بیمارستان ها در سال 1378 در استان 64000 مورد بوده است که 19925 مورد آن (31%) بعلت حوادث ترافیکی بوده است. 72% مصدومین حوادث را مردان و 28% آن را زنان تشکیل می دهند. 75% کل مصدومین مراجعه کننده به اورژانس بیمارستان های استان در اثر حوادث اتفاق افتاده در مناطق شهری بوده است. 48% مصدومین حوادث ترافیکی مربوط به رانندگان و سرنشینان خودرو بوده، 33% مربوط به موتورسواران و 19% مربوط به عابرین پیاده می باشد. همانگونه که در کشورهای با درآمد بالا اتفاق افتاده است این امکان وجود دارد که میزان مرگ ومیر ناشی از حوادث ترافیکی را کنترل و پیشگیری نمود.

در استان آذربایجانشرقی در سال 1388 تعداد 1814 مورد مرگ ناشی از حوادث ثبت شده است که 1100 مورد (60%) آن ناشی از حوادث ترافیکی بوده است تعداد کل مصدومین مراجعه کننده به اورژانس بیمارستان ها در سال 1388 در استان 59288 مورد بوده است.

الگوی پیشگیری از حوادث در قالب جامعه ایمن ، بعنوان الگویی مبتنی بر همکاری بین بخشی و مشارکت کلیه بخش های توسعه¬ای و سازمانهای متولی مورد قبول سازمان جهانی بهداشت است به طوریکه در این رویکرد مداخلات جامعه محور (Community based ) و مبتنی بر حل مشکلات جامعه (Solution oriented ) طراحی و با مشارکت مردم (بعنوان ذینفعان اصلی) به مرحله اجرا گذاشته می¬شود .در جامعه ایمن تمام مردم ، مسئولین و ارگانهای دولتی و غیردولتی باید به وظایف خود واقف باشند و مسئولانه در جهت دستیابی به جامعه مورد نظر گام بردارند و برآیند اقداماتیکه صورت می گیرد همسو و هماهنگ و در راستای اهداف تعیین شده باشد.یک تیم متشکل از نمایندگان تمام نهادهای مسئول در سطح یک شهرستان با همفکری وهمکاری نزدیک و با جلب مشارکت مردم و ریاست فرماندار مسئول تأمین و حفظ ایمنی مردم خواهند بود و جامعه ای ایجاد خواهند نمودکه حوادث در آن به صفریا حداقل ممکن برسد.

شاخص های جامعه ایمن :

1. ایجاد تشکیلاتی بر اساس مشارکت و همکاری بین بخشی که هر کدام از بخش ها مسئولیت جامعه ایمن را در حوزه اختیارات خود قبول کنند.

2. جود برنامه هایی مستمر و درازمدت که هر دو جنس و تمام سنین و محیط های مختلف را تحت پوشش قرار دهد .

3. جود برنامه هایی که هدفشان ارتقاء ایمنی گروههای در معرض خطر باشد.

4. وجود برنامه هایی که تعداد موارد و علت حوادث را ثبت و مستند سازی کند.

5. وجود نظام ارزشیابی برنامه

6. شرکت مداوم و به موقع در شبکه بین المللی جامعه ایمن

در استان ما تا کنون شهرستان های آذرشهر، اسکو، بناب، چاراویماق، سراب، شبستر، عجب شیر، کلیبر، مراغه، ورزقان، هریس و هشترود نسبت به تشکیل و فعالیت کمیته جامعه ایمن شهرستان به ریاست فرمانداران محترم و با عضویت اعضای محترم شورای سلامت شهرستان ها اقدام نموده‌اند و انشاءالله در نظر است که در سالجاری نیز با حمایت و پشتیبانی مسئولین سیاسی و اجرایی استان نسبت به راه اندازی و فعالیت کمیته جامعه ایمن سایر شهرستان‌ها اقدام نماییم. همچنین با توجه به مذکرات اولیه انجام یافته با اداره پیشگیری از حوادث مرکز مدیریت اورژانس و فوریت های پزشکی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و دبیر خانه شورای سیاستگذاری جامعه ایمن شهر تهران مقرر است که شورای سیاستگذاری جامعه ایمن کلانشهر تبریز راه اندازی گردیده و یکی از مناطق شهرداری تبریز بعنوان پایلوت جامعه ایمن تبریز انتخاب و زیر نظر شورای سیاستگذاری جامعه ایمن تهران شروع به فعالیت نماید.

چالش‌های عمده:

• عملیاتی نگردیدن آئین نامه مدیریت ایمنی حمل و نقل و سوانح رانندگی هیئت دولت.

• نبود برنامه استراتژیک مناسب در سطح ملی و استانی، مشخص نبودن وSMART نبودن اهداف و استراتژی‌های برنامه

• نبود برنامه پایش و ارزشیابی برنامه و عدم پیگیری و نظارت برنامه از طرف مسئولین رده بالای کشوری

• ضعف هماهنگی بین‌بخشی در سطح ملی و به تبع آن در سطح استانی و شهرستانی و ضعیف بودن کانال‌های ارتباطی سازمان‌های درگیر در امر پیشگیری از سوانح و حوادث

• تناوب تشکیل جلسات شورای سلامت و کمیته جامعه ایمن در سطح استان و شهرستانها بطور شفاف به استانداری‌ها و فرمانداری‌ها ابلاغ و لزوم رعایت آن و شرکت کلیه اعضاء مورد تاکید قرار گیرد.

• عدم وجود برنامه HIS قوی در بیمارستانها و به تبع آن مشکلات فراوان ناشی از ثبت و گزارش مصدومین

• وجود کارهای موازی و تکراری در درون وزارتخانه و حتی مرکز اورژانس از جمله ثبت مصدومین و حوادث چهارشنبه آخر سال و ضعف هماهنگی‌های درون‌بخشی

• کمبود نیروی انسانی ماهر در مراکز بهداشت شهرستان‌ها

• کمبود اعتبار و عدم تخصیص اعتبار کافی در برنامه پیشگیری از حوادث در سطح مراکز بهداشت استان‌ها

• معمولا فعالیت‌های مربوط به پیشگیری از حوادث چهارشنبه‌سوری بسیار دیر هنگام و نزدیک چهارشنبه آخر سال که فرصت هماهنگی و اجرای برنامه وجود ندارد ارسال می‌گردد.

• عدم وجود سیستم یکپارچه اورژانس در کشور

• توجه به نظام آموزش عالی در زمینه پیشگیری از حوادث و تربیت نیروی متخصص در سطح کارشناسی ارشد و دکتری

اهداف برنامه:

هدف کلی:

پیشگیری از آسیب های ناشی از حوادث و ارتقاء ایمنی

اهداف اختصاصی:

1. کاهش وقوع آسیب های ناشی از حوادث

2. کاهش میزان مرگ و میر ناشی از آسیب های ناشی از حوادث

3. کاهش میزان معلولیت ها و اسیب های ناشی از حوادث

هدف کاربردی:

تعیین اولویت ههای حادثه(حوادث) جهت مداخله در جوامع

استراتژی های برنامه

1- پیشگیری از حوادث خانگی روستایی (ارتقاء ایمنی منازل روستایی)

2- پیشگیری از حوادث خانگی شهری (ارتقاء ایمنی منازل شهری)

3- پیشگیری از مسمومیت با منواکسید کربن (ارتقاء ایمنی مسمومیت با منواکسید کربن)

4- پیشگیری از حوادث ترافیکی (ارتقاء ایمنی حوادث ترافیکی)

5- پیشگیری از سوانح و حوادث بر مبنای مدل جامعه ایمن