بنیاد آموزش، ایمنی و پیش گیری از اثرات سوانح ( آپ )

منابع اصلی مدیریت امداد و نجات: 1- سوانح و رابطه آن باتوسعه و برنامه ریزی 2- برنامه ریزی و نقش آن در پیشگیری از سوانح

روز جهانی صلیب سرخ و هلال احمر
نویسنده : حمید رضا موحدی زاده - ساعت ٢:۳٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٥/٦
 

همه ساله چنین روزی به عنوان روز جهانی صلیب سرخ در کشور های مختلف جهان گرامی داشته می شود . این امر به این دلیل است که در چنین روزی در  سال ۱۸۲۸ میلادی  ژان هانری دونان مؤسس صلیب سرخ جهانی در ژنو به دنیا آمد . او برای نخستین بار در جهان  بنای صلیب سرخ جهانی را گذاشت و به همین دلیل نیز جایزه صلح نوبل را از آن خود کرد .

ژان هانری دونان موسس صلیب سرخ جهانی در ژنو سویس متولد شد. دونان در جوانی شاهد فجایع جنگ میان فرانسه و اتریش در ناحیه سولفرینو بود و تحت تاثیر حوادث ضد انسانی این جنگ، برای کمک به مجروحان و آسیب دیدگان جنگ، صلیب سرخ را بنیان نهاد. او به سبب این اقدام در سال ۱۹۰۱میلادی جایزه صلح نوبل را دریافت کرد. وی در ۷۲ سالگی در گذشت.


عنوان سازمان بین المللی که برای تخفیف آلام انسانی ، حفظ و پیشرفت بهداشت عمومی، بر طبق موافقتنامه ژنو در سال 1864 و خاصه در نتیجه ی مساعی شخصی به نام " ژن هانری دو نان " ( Jean Henry Dunant 1910- 1828) سوئیسی تشکیل یافت ، صلیب سرخ نامیده شد.

 

 

ژان هانری دونان موسس صلیب سرخ


در سال 1862، دو نان ، کتاب" خاطره ای از سولفرینو Solferino "  دهکده ای در شمال غربی Mantua واقع در شمال ایتالیاست که در1859 صحنه جنگ خونینی ، بین قوای اتریش و متحدان فرانسوی و ساردنی ، رخ داد که جمعاً حدود 50 هزار نفر تلفات به بار آورد را منتشر کرد و خواستار تشکیل جمعیتهای امدادی داوطلب برای تسکین آلام این گونه آسیب دیدگان از جنگ شد. او پیشنهاد کرد خدمت به زخمیهای نظامی ، فعالیتی بی طرف محسوب شود . " انجمن امور عام المنفعه ی ژنو" با علاقه ی وافر از پیشنهاد وی استقبال کرد .

 

در نتیجه ، یک کنفرانس بین المللی با شرکت نمایندگان 16 کشور در ژنو تشکیل گردید و موافقتنامه 1864 برای بهبود وضع مجروحان و رنجوران نظامی میدان جنگ تدوین شد و به امضای نمایندگان دوازده دولت از کشورهای شرکت کننده رسید که در آن بی طرف شمردن متصدیان خدمات پزشکی نیروهای مسلح، رفتار انسانی با زخمیها، و بی طرفی غیر نظامیانی که داوطلبانه به کمک زخمیهای جنگ می شتابند و نیز علامتی بین المللی به منظور مشخص ساختن اعضا و وسایلی که در این راه به کار می روند پیش بینی شده بود.

 

مواردی که در این موافقتنامه پیش بینی شد، شامل موارد زیر بود:

بی طرف شمردن متصدیان خدمات پزشکی نیروهای مسلح،

رفتار انسانی با زخمی ها،

بی طرفی غیر نظامیانی که داوطلبانه به کمک مجروحان جنگ می شتابند،

علامتی بین المللی به منظور مشخص ساختن اعضا و وسایلی که در این راه به کار می روند که بر اساس ملیت دونان و به تقلید از پرچم سوئیس ، به شکل صلیبی سرخ بر زمینه ای سفید انتخاب شد.

در سال 1963 میلادی، در 88 کشور جهان، جمعیت های ملی صلیب سرخ پدید آمد.

 

"به افتخار ملیت دونان ، صلیبی سرخ با زمینه ای سفید به تقلید از پرچم سویس که صلیبی سفید در زمینه ی قرمز به عنوان نماد و علامت آن انتخاب شد."

 

در سال 1963، در 88 کشور جهان ، جمعیتهای ملی صلیب سرخ به وجود آمد. همچنین دو گروه بین المللی دیگر نیز که مرکزشان در ژنو واقع بود تشکل شد که یکی کمیته ی بین المللی صلیب سرخ تأسیس 1863، مرکب از 25 نفر از بزرگان سوئیس بود که هنگام جنگ به عنوان میانجیهای بی طرف خدمت می کردند و دیگری اتحادیه جمعیتهای صلیب سرخ تاسیس 1919 که هدف از آن کمکهای متقابل ، همکاری و توسعه فعالیتهای مربوط ، خاصه در زمان صلح بود.

 

در فاصله ی سالهای جنگ جهانی اول ( 18-1914) ، با یاری سازمانهای صلیب سرخ کشورهای جهان، صدها هزار نفر در دوران دشوار اقامت اجباری در کشورهای متخاصم ، با دریافت اخبار از خانه و مسکنشان دلشاد می شدند؛ علاوه بر این ، مبادله ی بیماران و اسرا از بزرگترین اقداماتی بود که به ابتکار کمیته بین المللی صلیب سرخ به نتیجه رسید. در پایان جنگ، رئیس صلیب سرخ" هنری دیویسن" از چهار دولت بزرگ درگیر جنگ یعنی انگلیس، فرانسه، ایتالیا و ژاپن دعوت به عمل آورد تا به کار سازمانهای صلیب سرخ در زمان صلح سامان دهند .

 

مقدمات کار فراهم شد و در ماه آوریل 1919، کنفرانس بزرگی با شرکت معروفترین پزشکان ممالک مختلف در شهر " کان" واقع در فرانسه تشکیل شد تا اساس کار صلیب سرخ در زمان صلح مشخص شود. درهمین کنفرانس بزرگ بود که پایه لیگ یعنی " اتحادیه بین المللی صلیب سرخ" ریخته شد و این اتحادیه در 5 مه 1919، در پاریس شروع به کار کرد. اتحادیه صلیب سرخ ها که در پایان اولین سال تاسیس خود 26 عضو بیشتر نداشت ، اکنون یکصد عضو دارد. هر جمعیت ملی صلیب سرخ برای اینکه بتواند عضو اتحادیه بشود باید هم به وسیله دولت خود به رسمیت شناخته شود و هم به وسیله اتحادیه . هدفهای این جمعیت گذشته از مأموریتهای زمان جنگ، عبارت است از تامین سلامتی و بهداشت، جلوگیری از بیماریها و کاهش رنج بشر به طور کلی.

 

هلال احمر

در سال 1876 میلادی، دولت عثمانی (ترکیه) به جای استفاده از نشان صلیب سرخ از معکوس رنگ های پرچم خود، یعنی هلال ماه قرمز رنگ (هلال احمر) در زمینه سفید برای جمعیت ملی خود استفاده کرد. از آن به بعد در کشورهای اسلامی به جای صلیب سرخ، هلال احمر به عنوان نماد این سازمان به کار گرفته شد.

جایگاه جمعیت هلال احمر از نظر عرف بین‌المللی نیز بسیار حائز اهمیت است. در حال حاضر صلیب سرخ و هلال احمر بین‌المللی بزرگ ترین شبکه بشردوستانه غیرسیاسی و امداد رسانی جهانی را تشکیل می ‌دهد.

 

 

از شیر و خورشید  تا هلال احمر ایران

دولت ایران قراردادی را که در تاریخ 8 دسامبر 1949، در هفدهمین کنفرانس بین المللی صلیب سرخ در "استکهلم" تنظیم شد، درتاریخ 30 آذر 1334، امضا کرد و به عضویت کنوانسیون ژنو پذیرفته شد ، ولی به جای استفاده از نشان صلیب سرخ و یا هلال احمر، علامت شیر و خورشید سرخ را به عنوان نشان جمعیت خود انتخاب کرد و با تلاش ها و پیگیری متمادی دولت و جمعیت ایران، سرانجام علامت شیر و خورشید در کنفرانس ژنو در سال 1929 به عنوان نشان سوم مورد حمایت بین‌المللی، به تصویب رسید. از آن پس سه نشان صلیب سرخ، هلال احمر و شیر و خورشید سرخ به عنوان نشانه های رسمی بین‌المللی شناخته شدند.

 

پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در سال 1359 ، دولت ایران با ارسال نامه ‌ای به دولت سوئیس به عنوان امین و نگاهدارنده قراردادهای چهارگانه ژنو، اعلام نمود که استفاده از شیر و خورشید سرخ را به تعلیق درآورده و به جای آن از علامت هلال احمر استفاده خواهد نمود. از آن پس جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران به جمعیت "هلال احمر جمهوری اسلامی ایران" تغییر نام داد.

 

 

 

 

فدراسیون صلیب سرخ جهانی

 

صلیب سرخ جهانی سازمانی بی‌طرف است که هم اکنون تحت عنوان فدراسیون صلیب سرخ جهانی و هلال احمر  فعالیت می‌کند. این فدراسیون سال 1919 پس از پایان جنگ جهانی اول در شهر پاریس تحت عنوان لیگ جمعیت‌های صلیب سرخ تاسیس شد. این جمعیت در اکتبر سال 1983 به لیگ جمعیت‌‌های صلیب سرخ و هلال احمر و سپس در نوامبر 1991 به فدراسیون بین‌المللی جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال احمر تغییر نام داد.

 

 جمعیت‌های موسس شامل 5 کشور انگلستان، فرانسه، ایتالیا، ژاپن و ایالات متحده امریکا بودند . هم‌اکنون شمار جمعیت‌های موسس در سال 2008 به 178 جمعیت رسمی رسیده است.

 

فدراسیون بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر که هم‌اکنون بزرگ‌ترین سازمان بشر دوستانه جهان به‌شمار می‌رود همان‌طور که گفته شد اینک دارای 183 کشور عضو می‌باشد که شعبه مرکزی آن در «ژنو» قرار دارد، 16 دفتر منطقه‌ای و مجموعا 60 هیات نمایندگی کشوری از نقاط استراتژیک این فدراسیون محسوب می‌شود و هم‌اکنون 4 واحد پشتیبانی اصلی آن در ابوظبی، بوداپست، نایروبی و پاناما کلیه فعالیت‌های مرتبط با هلال احمر را در سراسر جهان حمایت می‌کنند.

 

امروزه در سطح بین‌المللی یکی از معیارهای سنجش میزان فعالیت های بشردوستانه و غیرسیاسی در هر کشور، وضعیت جمعیت ملی صلیب سرخ و یا هلال احمر و عدم وابستگی و غیرسیاسی بودن آن است.

 

کمیته بین المللی صلیب سرخ ( ICRC )، که مقر آن در ژنو( سوئیس) قرار دارد، سازمانی است بی طرف، بی غرض و مستقل که وظیفه منحصراً بشردوستانه آن عبارت است:

حفاظت از زندگی و کرامت قربانیان جنگ و نیز خشونت داخلی، و یاری رساندن به آن ها. فعالیت های کمیته بین المللی بر پایه مقررات حقوق بشردوستانه استوار است و در موارد سیاسی، دینی و عقیدتی بی طرف است.

 

فعالیت صلیب سرخ بین المللی از پایان جنگ جهانی دوم توسعه فراوانی یافت. در کشورهای اسلامی به جای صلیب سرخ، هلال احمر به عنوان نماد سازمان به کار گرفته شد و در ایران جمعیت شیر و خورشید سرخ فعالیت داشت. لیکن پس از انقلاب، ایران نیز علامت جمعیت هلال احمر را برای این فعالیت برگزید.

 

 

مساله علامت

 

برابر مقررات کنونی، دولت ها می توانند تنها یکی از دو علامت صلیب سرخ یا هلال احمر را برای حفاظت از خدمات پزشکی خود در منازعات مسلحانه به کار برند. جمعیت های ملی نیز می توانند یکی از این دو علامت ، یکی از 10 شرط شناسائی رسمی جمعیت های ملی توسط کمیته بین المللی صلیب سرخ و آنگاه عضویت آنها در فدراسیون بین المللی است.

 

در دهه های اخیر دو مساله در کاربرد علامت بروز کرده است. نخست آنکه علامات دربردارنده مفاهیم مذهبی تلقی شده اند، و از اینرو در مواردی به ماهیت بیطرفانه آنها خدشه وارد شده و جان شماری از انسان ها را به خطر افکنده است. دیگر آنکه شماری از دولت ها و جمعیت های آنها در مورد کاربرد تنها یکی از ایندو، یا هر دوی آنها مشکلاتی دارند.

 

برای حل این مشکل ، گروه کاری مشترکی از دولتها و صلیب سرخ در سال 2000 با پذیرش یک علامت سوم موافقت کرده است. این علامت الحاقی را می توان در منازعات مسلحانه به عنوان علامت حفاظتی به کار برد، و جمعیت ملی نیز می تواند از آن ، با افزودن یک علامت محلی ، به عنوان یک علامت نشانگر استفاده نماید. بر این اساس پروتکلی تهیه شده است که باید به تصویب کنفرانس دیپلماتیک که دولت ها در آن عضویت دارند برسد.

 

 

 

ارکان قانونی نهضت

نهضت دارای سه رکن قانونی است که چهارچوبه های عمده تفکر و کار آنرا تعیین می کنند و یوند های حیاتی را برای یگانگی اجزاء آن فراهم می سازند . ارکان قانونی نهضت عبارتند از :


کنفرانس بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر ؛

شورای نمایندگان نهضت بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر ؛

کمیسیون دائمی صلیب سرخ و هلال احمر .

 

 

کنفرانس بین المللی

کنفرانس بین المللی عالی ترین رکن اصمیم گیری نهضت است و مجمعی است برای بحث درباره امور مورد علاقه مشترک دولت ها و نهضت .

کنفرانس بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر ، هیات های نمایندگی زیر را از درون نهضت و نیز از دول امضاء کننده قرارداد های ژنو گردهم می آورد تا در محیطی غیر سیاسی درباره اقدامات عرصه بشردوستانه بحث و تصمیم گیری نمایند :

 

- جمعیت های ملی ( در حال حاضر : 178 جمعیت ملی ) ؛

- کمیته بین المللی صلیب سرخ ؛

- فدراسیون بین المللی ، و

- دول امضاء کننده قرارداد های ژنو ( در حال حاضر : 188 کشور ) .

 

هریک از هیات های نمایندگی تنها دارای یک رای هستند . افزون بر این ، نمایندگان بیش از 60 سازمان دولتی ، غیر دولتی ، منطقه ای یا تخصصی نیز در کنفرانس بین المللی به عنوان ناظر شرکت می جویند اما حق رای ندارند .

 

 

اقدامات عمده حقوق بشردوستانه که در کنفرانس ها مورد بحث و تصمیم گیری قرار می گیرند عبارتند از :

 

- توسعه حقوق بین الملل بشردوستانه ؛

- اجرای عملی هنجار ها و معیار های آن تا تضمین گردد مورد احترام می باشند ؛

- تقویت همکاری میان صلیب سرخ / هلال احمر و دولت ها در عرصه بشردوستانه ؛

- هماهنگ سازی یاری بشردوستانه بین المللی ؛

- یاری به پناهندگان و آوارگان ؛

 

کنفرانس ، علی الاصول ، هر چهار سال یک بار برگزار می شود اما از آنجا که هدف آن فراهم ساختن جایگاهی برای گفتگوی میان نهضت و دولت ها می باشد ، گهگاه ، رواید های سیاسی موجب تعویق یا عدم برگزاری آن می شوند .

 

 

شورای نمایندگان

شورای نمایندگان ، هیات نمایندگی به شرح زیر را گرد هم می آورد :

 

- جمعیت های ملی ؛

- کمیته بین المللی صلیب سرخ ؛ و

- فدراسیون بین المللی .

 

شورای نمایندگان ، اجلاس اجراء خود نهضت است ، و از این رو دولت ها در آن حضور ندارند . شورا در مناسبت های برگزاری هر کنفرانس بین المللی ، علی الاصول ، در مناسبت های برگزاری هر مجمع عمومی فدراسیون ، تشکیل جلسه می دهد .

 

 

وظایف شورای نمایندگان به شرح زیر است :

 

- تصویب دستور کار موقت بین المللی ؛

- پیشنهاد نام نامزد های احراز مقام های کنفرانس بین المللی ( رئیس و نواب رئیس کنفرانس و کمیسیون ها و گزارشگران کمیسیون ها . )

 

 

 

کمیسیون دائمی

کمیسیون دائمی مرکب از نه عضو به شرح زیر است :

 

- پنج عضو به انتخاب کنفرانس بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر ؛

- دو عضو از کمیته بین المللی صلیب سرخ ، که یکی از آنها رئیس کمیته خواهد بود ؛

- دو عضو از فدراسیون بین المللی ، که یکی از آنها رئیس فدراسیون خواهد بود .

 کمیسیون دائمی ، « امین » کنفرانس بین المللی است و مسئولیت آماده سازی آن را به عهده دارد .

 

 

عمده وظایف آن به شرح زیر است :

 

- ترویج هماهنگی در کار نهضت و هماهنگ سازی بخش های نهضت ؛

- ترغیب و پیشبرد اجرای قطنامه های کنفرانس ؛

- بررسی موضوعات مربوط به کل نهضت ؛

- انجام ترتیبات لازم جهت برگزاری شورای نمایندگان ؛

 

در صورت تصمیم نهائی کنفرانس ، کمیسیون دائمی ، در فواصل زمانی کنفرانس ها ، مسئول رفع اختلاف آراء در زمینه تفسیر و مصداق پذیری اساسنامه و آیین نامه های نهضت ، و همچنین مسائلی است که کمیته بین المللی صلیب سرخ یا فدراسیون در مورد اختلافاتی که با هم دارند به آن ارجاع می نمایند . کمیسیون دائمی ، رئیس خود را راساً بر می گزیند ، و دستکم سالی سه بار تشکیل جلسه می دهد .

 

هفته صلیب سرخ و هلال احمر بر طلایه داران مهرورزی و پیام آوران صلح و دوستی مبارک باد .